Hozkailuetako ekonomia (2013ko Irailaren 8an Berrian argitaratua)

Uda honetan ozta-ozta hirurehun biztanle dituen irla bat ezagutu dut. Zera pentsatu dut: portutxoan eseri besterik ez dago irlako merkataritza balantzaren estimazio bat egin ahal izateko. Nazio kontabilitatean aditua izan gabe, nahikoa da egunean zehar portuan sartu eta irteten diren barkuek dakartena aztertzea. Eskala txiki horretan, irlako ekonomiatik kanpo zer erosten den, bertan zer ekoizten den eta kanpora zer saltzen den, tamaina handiagoko ekonomia eta herrialdeetan baino bistakoagoa da.

Arrainik ez zaie falta, barazkirik ere ez, eta ahuntz eta ardiak nonahi dituzte irlan. Esneki eta gazta goxoak esportatuko dituzte, seguru. Irla eguzkitsua izanik, energia eolikoaz baliatzen dira. Baina, portualdeko taberna bakarraren aurrean dagoen gasolindegia hornitua ahal izateko urruti geratzen da Ekialde Hurbila. Irlan ez dagoena edo ekoiztu ezin daitekeena, derrigorrez itsasontziz ekarri beharra dago. Neure baitan pentsatzen dut garesti helduko zaiela urre beltza … Egia esateko, urreaz ari garela, bertako olioa gogorarazi dit. Ez dut uste, hala ere, oliba zukuak eta petrolioak merkatu berean kotizatzen dutenik, gutxiago, Europako Batasunak ezarri zituen ekoizpen kuotez geroztik …

hozkailu
Are eskala txikiagoan, gure etxeetako hozkailuek, bizi garen mundu zoro honen beste hainbat aurpegi erakusten dizkigute. Munduko bost kontinenteetatik, ipar zein hego hemisferioetatik eta urteko sasoi guztietan iristen zaizkigu gure hozkailuetara mailuki, tomate, transgeniko, eta letxuga paketeratuak. Platerak prestatzen hasiz gero, jatetxe italiar, txinatar, mexikar eta batekdaki- nongo menuak sukaldatu ahal izango genituzke.

Hamarkada gutxi batzuk atzera bagoaz, herriko familiarik aberatsenen etxeetan ere ez genuke horrelako luxurik topatuko. Kuriosoa da, gainera; gure aititeamomen eta gure belaunaldiaren artean %70 murriztu ei da agroaniztasuna. Jakiz gainezka ditugun apalategiak erdi hutsik geratuko litzaizkiguke horiengatik justuagoa den prezio bat ordainduko bagenu.

Izan ere, Mendebaldeko Hozkailuetako Ekonomia, munduan jaun eta jabe den nekazaritza industrial intentsiboaren irudi da. Mundu mailan hainbeste injustizia, desberdintasun eta gosete dakartzana. Gupidarik gabe nekazari, abeltzain eta arrantzaleak mespretxatzen dituen sistema eta garai batean kolonia izandako herrialdeak ustiatuz bertako biztanleria esplotatzen jarraitzen uzten diguna.

Bidegabeko errenta birbanaketaren kaltetu nagusienak, zalantzarik gabe, hegoaldeko eskualdeetan lurra lantzen dutenak dira. Zer esanik ez, emakumeak badira. Mundu mailan nekazaritza sektorean jarduten duten 600 milioi emakumeek munduko elikagaien erdia baino gehiago ekoizten dute. Emakume horiek dira, umeekin batera, munduko gosea neurtzen duten estatistiken atzean daudenak: lurraren %2ren jabe baino ez dira, eta nekazaritzarako kredituen %1 baizik ez dute eskuratzen.

Supermerkatuko korridoreetako apalategietatik gure etxeetara ekartzen duguna geuk aukeratzen dugula uste dugu. Baina erabaki, multinazional gutxi batzuk erabakitzen dute: interes pribatu eta espekulatzaileekin leial jokatzen dute, lurra lantzen duena inolaz ere aintzat hartu gabe. Esportaziora bideratuta dauden ekoizpen kilometrikoak versus lokaltasuna.

Elikadura Burujabetzak tokian tokiko ekonomia eta merkatuei ematen die lehentasuna, eta nekazaritza familiarrari, ohiko arrantzari eta betiko artzaintzari boterea luzatzen die. Merkatuen gardentasuna bultzatu eta herri guztientzat diru sarrera duinak bermatu nahi ditu, kontsumitzaileei euren nutrizioa eta elikaduraren gaineko kontrola itzuliz.

EHNEren arabera, Euskal Herrian kontsumitzen diren hamar barazkitik bederatzi kanpotik ekarritakoak dira. Eta ez gara Fair Trade zigilua daraman kafeaz ari. Zorionez, gero eta gehiago dira jaten dutenaren gainean erabakitzeko gaitasuna berreskuratu nahi dutenak. Euskal Herrian barrena, horren adibide dira herriz herri martxan jarri diren kontsumo taldeak.

Pentsaeraz aldatu eta ekintzara pasatzen ez bagara kondenatuta gaude, gero ez dago irteerarik.

One thought on “Hozkailuetako ekonomia (2013ko Irailaren 8an Berrian argitaratua)

Add yours

Utzi erantzun bat

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Aldatu )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Aldatu )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: