Arduraldi osoko etxekoandrearen eta etxeko lanaren eraikuntza

Silvia Federici, Arduraldi osoko etxekoandrearen eta etxeko lanaren eraikuntza XIX eta XX mendeetako ingalaterran, Soldataren patriarkatua liburuan (Katakrak 2017)

” Eimages.duckduckgo.comrreformistek bazuten beste kezka handi bat: langile-klaseko emakumeak familiarekiko eta erreprodukzioarekiko garatzen ari ziren axolagabetasun agerikoa…Horiek horrela, langile-klase ingeleseko emakumeek -eta bereziki fabriketako «neskek»- «ez zeukaten inolako interesik hurrengo langile-belaunaldia produzitzeko»…

Adibide gisa, hona hemen Haurren Enplegu Batzorde batek 1867an idatzitako kexua, beste guztien bide berari jarraitzen diona:

Goizeko zortzietan hasi eta arratseko bostak arte lanean jardun ostean, (emakume ezkonduak) nekatuta eta gogaituta iristen dira etxera, bizitokia goxatzeko inolako ahaleginik egiteko gogorik gabe; hortaz senarrak, lanetik itzultzean, dena desoroso aurkitzen du, etxea zikin, bazkaria prestatu gabe, haurrak ernegarri eta mokoka, emaztea narras eta haserre … eta etxea hain desatsegina begitantzen zaio, ezen, ez ez gutxitan, tabernako bidea hartu eta, azkenean, alkoholiko bihurtzen den…

Ez da harritzekoa. beraz, 1840ko urteetatik aurrerako txosten guzti-guztietan esatea murriztu egin behar zirela emakumeen -batez ere ezkonduen- fabrikako lanorduak, hartara emakumeak etxeko lanak egiteko gai izan zitezen; horrez gain, txostenetan aholkatzen zen enplegatzaileek ez zitzatela kontratatu umedun zeuden emakumeak. Langile-klasearen barruan etxekoandrearen papera sortzeko eta, horrekin batera, garai batean erdiko klaseak baino ez zeukan etxe-edo familia eredua langile-klasera zabaltzeko benetako arrazoia langile-eredu berri baten beharra zen:langile osasuntsuagoa, mardulagoa, produktiboaga eta, batez ere, diziplinatuagoa eta «etxekotuagoa» …

Emakumeen eta umeen lanaldiak murrizten zituzten legeak onartzeaz gain, beste erreforma batzuk ere egin zituzten, bultzatu zutenak langile-klaseko familiaren sorkuntza eta trukean soldatarik jaso gabe etxeko lanak egiten dituen emakumaren rolaren eraikuntza.”

El origen político del diablo… Arthur Miller eta sorgin ehiza

Las Brujas de Salem, Arthur Millerren antzerki-lanaren (1952) pasarte honek irakurtzea pena merezi du. Salem-go sorgin-ehizaz baliatzen da berak bere larrutan sufritu zuen Macarthismoa salatzeko. Hitzak gaur egun ere oso esanguratsuak dira. Good night, and Good Luck.

Las dificultades que encontramos para aceptar el origen político —llamémoslo así, a falta de otra palabra mejor— del diablo obedecen en gran parte a que no sólo lo invocan y lo condenan nuestros antagonistas sociales sino también los de nuestro propio bando, sea éste el que sea. Es bien conocido que la Iglesia católica, a través de la Inquisición, cultivó la idea de Lucifer como supremaencarnación del mal, pero los enemigos de la Iglesia no se han apoyado menos en Pedro Botero para mantener cautiva a la mente humana. Al mismo Lutero se le acusó de haberse aliado con el infierno, y él, a su vez, acusó de lo mismo a sus enemigos. Para mayor complicación, estaba convencido de haber tenido contactos con el demonio y de haber discutido de teología con él. A mí esto no me sorprende, porque en mi universidad un catedrático de historia —luterano, dicho sea de paso— reunía a sus alumnos postgraduados, bajaba las persianas y se comunicaba en clase con Erasmo.

miller

Nadie, que yo sepa, se burló de él de manera oficial, y la única explicación es que las autoridades universitarias, como la mayoría de nosotros, son hijas de una historia que todavía mama de las ubres del demonio. En el momento de escribir estas líneas sólo Inglaterra ha resistido la tentación contemporánea del demonismo. En los países de ideología comunista, la resistencia a cualquier importación está ligada a los súcubos capitalistas de insondable malignidad y, con respecto a Estados Unidos, a cualquier persona que no sostenga opiniones reaccionarias se la puede acusar de complicidad con el infierno rojo. De este modo la oposición política recibe una capa de inhumanidad que, desde ese momento, justifica la abrogación de todos los hábitos de relación civilizada utilizados de ordinario. Un criterio político se identifica con el bien moral, y oponerse a él se convierte, ipso facto, en maldad diabólica Una vez que esa identificación se lleva a cabo en la práctica la sociedad se convierte en un cúmulo de intrigas y contraintrigas, y el papel fundamental del gobierno deja de ser el de arbitro para convertirse en el de azote de Dios.

Euskararen isobarak (II)

Pako Aristi. Euskararen isobarak: Hamasei gezur handi eta koda bat.

isobarak«Izan ere, euskara jakin arren erabiltzen ez duen gazteak egina dauka bere marrazkia garunean. Ikasten du Euskl Herrian euskararik gabe edozer egin litekeela. Eta hasten da zerrenda egiten. Ispilujokoa da, azken batean. Gazteak ikusten duena sinesten du, ez esaten diotena. Eta ikusten du euskara jakin gabe izan litekeela: EITBko zuzendaria, aurkezlea, medikua, abokatua, Athleticeko presidentea, Errealeko entrenatzailea, Bilboko alkatea, Euskadiko Orkestra Sinfonikoko zuzendari edo musikaria, lehendakari (hemen solemne jarri da gaztea), Donostia 16ko zuzendaria, Nafarroako Euskara saileko buru, Lanbideko bulegaria, Basque Culinay Centerreko ikasle/irakaslea, Gurutze Gorrikosoroslea, parlamentaria, Errealeko takilleroa, pilotaria (“Eskerrik asko, el partido ha sido…”), ertzain, bizkartzain, ETBko sarrera zaindaria, ahaldun nagusia, alkate, Jaurlaritzako ordezkari Argentinan, independentistarik sutsuena…

Hasten da zerrenda egiten, eta ez du amaitzen ahal! Esan liteke Kafe Antzokiko zerbitzaria izan ezik beste edozein lanpostu lor daitekeela euskara jakin barik.» 92or.

Euskararen isobarak (I)

Pako Aristi. Euskararen isobarak: Hamasei gezur handi eta koda bat.

isobarak

“Nafar” deiturak adiera juridiko-politiko dauka, eta funtsezkoa da hau ulertzea geure burua definitzeko orduan. “Nafarra” ez da hitz geografikoa, ezta etnikoa ere, politikoa baizik. Bai “nafar” eta bai “euskaldun” adierak, biak ala biak, mendeetan zehar lurralde berean bizi izan den (eta bizitzen darraien) jende multzoa izendatzeko balio dute, “nafar” hitza zelarik esparru independentean bizi zen jendearen deitura. Azpiratutako jende aldrak menderatzaileak ezarritako deiturak irentsi beharko zituen. “Nafar” edo “euskaldun”, garai historikoen baldintzen arabera bata edo bestea nagusitu baldin bada ere, zirkunstantzia hutsa da bataren edo bestearen nagusitasuna. Ez dute esanahi izpirik galdu, gaur egungo menderatzaileek gu nahasteko erabiltzen badituzte ere, elkarrengandik urruntzeko, batez ere.

[]

Mila urte ez baitira ezer; XII. Mendetik aurrera, garaiko Europako estatu-erresuna gainontzekoen joera hartu zuen Nafarroak, “Nafarroa” deituz lurraldearen osotasunari, ea “nafar” jentilizioa bertan bizi ziren biztanleei, integrazio nazionalaren esanahi betean. Ez da hala deitzen euskal hiztunen saldoari, aitzitik, adiera politiko nazional bilakatzen da, integratzailea, eta askotarikoa. Nafarroa deitzen zaio Estatuaren lurraldetasunari, eta nafarrak bertab bizi den orori, bere jatorrian eta hizkuntzan erreparatu gabe.

[]

Nafarroa deitura politikoa da, euskaldunok munduan ezagun egin gintuena; Nafarroa zen gure estatu independente eta historikoa. “Vasco” eta “Navarro”ren arteko bereizketa guztiz artifiziala da, munduan badira pareko exenplu ugari: portugesak edo lusitanoak, galoak edo frantsesak, alemaniarrak ala germanoak, suitzarrak ala helvetikoak … ez al dira gauza bera? Arazo identitariorik eragiten dute? Zergatik haiek ez dute arazorik, eta guk bai? Haiek estatua dutelako, eta guk ez.

[]

Modu soil batez politiko, kazetari eta erreferente abertzale guztiek errepikatu beharko luketen mezua hau da: politikoki euskaldun guztiok nafarrak gara, eta Nafarroa, kulturalki euskalduna izan da. Nafarroa eta Euskal Herria ez dira bi, txanpon beraren aldeak dira.[]

“The Precariat: the new dangerous class” from Guy Standing.

Guy Standing ekonomialari britanikoaren azken liburua dugu “The Precariat: the new dangerous class”. Gaztelaniazko itzulpenari izenburua aldatu diote, “El precariado. Una nueva clase social”. Ñabardura garrantzitsua da, izan ere, Prekariatua, klase sozial berri hori klase arriskutsua dela jakiteak badu bere pisua. Guy Standing-ek berak azaltzen digu bideoan.

Euskarazko trankripzioa, hementxe:

“Bizitzen ari garen eraldaketa globalari buruz da liburua. Krisiaren une kritiko batean gaude eta ulertu behar dugu, historikoki, krisia zergatik ari den klase-egitura berri bat sortzen. Funtsean gertatu dena zera da; 80ko hamarkadan neoliberalek ekonomia politika eta estrategiaren gaineko agintea hartu zuten eta haiek gidatu gaituzte forma hartzen ari diren merkatu globaletara. Prozesu honetan zehar, lan merkatu globala hedatu egin da, Europan presioa handia jarri da bizitza-estandarren gainean eta klase egitura berri bat sortu da. Hori da sakonean dagoena.

Klase egitura ez da, Occupy eta suminduen mugimenduek aldarrikatu duten moduan, biztanleriaren %99 eta %1. Hori baino konplexuagoa da. Maila gorenean, plutokrazia bat dugu. Era nazkagarrian aberats eta boteretsu den plutokrazia; milioidunak. Behean, elite honengandik oso urruti, nik soldatapekoak deitzen ditudanak daude (the Salariat), oraindik ere enpleguan nolabaiteko segurtasuna mantentzen dutenak. Garai bateko langile klaseaz ari naiz , proletarioez, murrizten ari den klaseaz. Hirugarren klasea, Prekariatua (the Precariat), haziz doa. Prekariatua, klase arriskutsua da XX. mendeko ideologia politikoak baztertzen dituen heinean. Zenbait faktoreren konbinazioaren bitartez azal daiteke Prekariatua zer den. Milioika pertsonek osatzen dute, gazteek eta ez hain gazteek, eta hiru faktorek zehazten dute.

Lehena: ohituta daude, presiopean, lan ezegonkortasuna eta bizitza ezegonkortasuna onartzera. Lan informalak izango dituztela espero da, lan merkatuan eta langabezian sartu-irtenak egingo dituztela. Are garrantzitsuago: ez dute lanbide identitaterik izango, haien bizitzei forma ematen dien lanbide-narratiba/kontakizunik gabe. Kontuan hartzen ez den lan asko egin behar dute. Hein handi batean ordaindua ez den lana, esplotazio bide bat dena. Era berean jakitun dira, beraien prestakuntza maila egin behar duten lanaren mailaren gainetik dagoela.

Bigarrena: soldata askoren menpe daude. Ez dute onurarik jasotzen, ez dute onura sozialik jasotzen, eta zorraren bazterrean bizi dira. Jasangarria ez den zorraren bazterrean. Akats txiki bat, arazo txiki bat, nahikoa dira kalean geratzeko, teilaturik gabe geratzeko.

Hirugarrena: eskubideak galtzen ari den lehen klasea da. Hiritar arruntek dituzten eskubideak galtzen ari dira. Eskatzaile bihurtzen ari dira, “mesede eskaitzaile”, burokratak asetebe beharrean daude beti, kontrolpean. Egoera honen konbinazioak dakarrena, “lau A-k” deitzen diot nik: Anomia (Anomie) edo desesperantza sentsazioa, Alienazioa (Alienation), nahiko luketena ezin egitearen sentsazioa, eta nahi ez duten gauza asko egin beharra, Antsietate sentsazioa (Anxiety), eta azkenik hAserrea (Anger).

Haserreak badu eraldatzailea izateko boterea. Prekariatua klase berri arriskutsua delako, sozialdemokrazia zaharra eta XX. Mendeko agenda laborista, baztertzen dituen heinean. Ez da baina prest, neoliberalismoa onartzeko. Biak baztertzen ditu. Eta alternatiba bila dago.

2011 urtetik hona, interesgarria dena, Prekariatua, bere kabuz klase sozial bilakatzen ari dela. Horrek esan nahi du, milioika pertsonak beren buruak porrotean ikusi ordez, gutxitasunak dituzten pertsonak bezala ikusi ordez, EGITURAK ikusten ari dira eta beren buruak Prekariatuaren barruan ikusten dituzte, egitura horren barruan. Zutik jar daitezke eta esan dezakete: harro nago, Prekariatu-klasearen parte naiz, ez dut lotsatuta egoteko motiborik, Sistemak da nahi duena ni horrelakoa izatea. Ez naiz sub-klase bat, azpi-klasea (Underclass). Hori oso garrantzitsua da. Izan ere, milioika pertsonek kontzientzia hartzen dutenean klase baten parte direla, soilik orduan, elkartu daitezke eta politika berriak lantzen hasi. Paradisu politika berriak esaten diot. Estadio horretan gaudela uste dut, non milioika pertsona, bat-batean , beren buruak Prekariatu horren barruan ikusten ari diren. Energia politikoa eraldatzen ari da Estatua mehatxatzen ari den klase sozial arriskutsu baten itxuran . Kontraboterearen alderdi oso garrantzitsua da. Horrela ikusten ditut Europan ernatzen ari diren zenbait mugimedu berri (Podemos, Syriza…). Mugimendu hauek, politika aurrerakoi berriei forma ematen ari dira. Datozen urteetan, hanka-sartzeak egingo dituzte baina agenda bat egongo da. Prekariatuaren karta/programa zein izan daitekeen aurreikusten saiatzen ari naiz.

Gai sozialetan zientzialari garenon,eta entzuten eta aztertzen ari den jendearen (ekonomialaria naiz neroni, eta alderdi ekonomikoak ikusten ditut beraz) egitekoa, “munizioa” eskaintzea da. Ideiak eskaini behar ditugu, segurtasuna eta etorkizun sentipena izan dezagun. Gizarte on bat eduki dezakegun sentipena, askatasun handiagoa, berdintasun handiagoa eta elkartasuna berreskuratu dezakegun sentsazioa. Hori da itxuratu behar dugun agenda. Politikari berrien eta aktibisten esku dagoena, agenda horren garapena da.

Sarri galdetu izan didate Syriza edota Podemos bezalako mugimenduek Troikari, agenda neoliberalari aurre egiteko aukerarik ba ote duten. Saiatu beharra dagoela da nire erantzuna. Prekariatuak bere kabuz klase sozial bilakatu behar duela da garrantzitsuena. Garrantzitsua da baita ere, esparru politikoaren alde progresistan dabiltzan politikariek “gu” hori deskribatzeko gai diren kontzeptuak erabiltzea. Hori egiterakoan helburu-batasun bat sortuko dute. Helburu-batasuna dagoenean baino ez da ezinbesteko aldaketa gauzatzen.

Beldurra, alde batetik beste aldera mugituko da. Azken 30 urteetan, beldurra gure aldean egon da, geu egon gara beldurtuta. Guk eman dugu amore eta neoliberalismoaren nagusitasunak aurrera egin du. Orain, “aski da”! esango duen aldaketarako indar sozial bateratu bilakatzen bagara eta aldaketak eskatzen baditugu, beldurra lekuz aldatuko da.

Puntu horretan gaudela uste dut eta horregatik, guzti hau nazioarteko ikuspegi batetik ikustea ezinbestekoa dela uste dut. Kolektiboki indarra dugu plutokrazia eta finantza merkatuetan dirutza egiten duten eliteak aldatu beharra dutela ohartarazteko gai garen heinean. Zenbait gauzetatik aldendu beharra dutela ohartarazi behar dira: finantza merkatuak aberasteko bidea den hazkunde kuantitatiboa. Gastatzen diren bilioien artean, pixka bat iragazi daitekeen arren, finantza merkatuetako irabaziak biderkatu egiten dira. Konturatu behar dute, ezin dutela jarraitu dirua era horretan erabiltzen, inolako ondorio soziali aurre egin gabe. Gure haserrea izango da ondorio soziala, eta gero eta gehiago haserretuko gara, eraldaketak eskatuko ditugu (ez haur- iraultza-itxuran) eta kontzesioak egitera behartuko ditugu.

Hau da gure momentua. Desberdintasunak eta segurtasun gabezia izugarriak dira, onartezinak eta jasanezinak dira aurrerago aipatu ditudan arrazoiengandik. Mugimendu neofaxistak ere hazi eta indartzen ari dira, eta mehatxu dira geu guztiontzat. Konturatu behar dugu Podemos eta Syriza zer ari diren egiten (…): “men egiteko” jarrerarekin apurtzen ari dira. Urte askoan, “men egiteko” jokabidea izan dute sozialdemokrazia eta laborismoak, agenda neoliberalera moldatu baitira beroni aurre egin gabe.

Antes de la ola neoliberal…

Salvador Allende, 4 de diciembre de 1972, en su discurso en la sede de la ONU:

allende

“Estamos ante un verdadero conflicto frontal entre las grandes corporaciones y los Estados. Éstos aparecen interferidos en sus decisiones fundamentales -políticas, económicas y militares- por organizaciones globales que no dependen de ningún Estado y que en la suma de sus actividades no responden ni están fiscalizadas por ningún Parlamento, por ninguna institución representativa del interés colectivo. En una palabra, es toda la estructura política del mundo la que está siendo socavada.

Pero las grandes empresas transnacionales no sólo atentan contra los intereses genuinos de los países en desarrollo, sino que su acción avasalladora e incontrolada se da también en los países industrializados donde se asientan. Ello ha sido denunciado en los últimos tiempos en Europa y Estados Unidos, lo que ha originado una investigación en el propio Senado norteamericano. Ante este peligro, los pueblos desarrollados no están más seguros que los subdesarrollados. Es un fenómeno que ya ha provocado la creciente movilización de los trabajadores organizados, incluyendo a las grandes entidades sindicales que existen en el mundo. Una vez más, la actuación solidaria internacional de los trabajadores, deberá enfrentarse a un adversario común: el imperialismo”

Diálogo entre un campesino y un rico burgúes (Anónimo, Alemania, alrededor de 1521)

CAMPESINO: ¿Qué me trae usted? Pues quisiera ver como pasa su tiempo.

BURGUÉS: ¿Cómo debería pasar mi tiempo? Estoy aquí sentado contando mi dinero, ¿no lo ves?

CAMPESINO: Dime, burgués, ¿quién te dio tanto dinero que pasas todo tu tiempo contándolo?

BURGUÉS: ¿Quieres saber quién me dio mi dinero? Te lo contaré. Un campesino golpea a mi puerta y me pide que le preste diez o veinte florines. Le pregunto si posee un terreno de buenos pastos o un campo lindo para arar. Él dice: “Sí, burgués, tengo una buena pradera y un buen campo, los dos juntos valen cien florines”. Yo le contesto: “¡Excelente! Entrega como garantía tu pradera y tu campo y si te comprometes a pagar un florín por año como interés, puedes tener tu préstamo de veinte florines”. Contento de oír la buena noticia, el campesino contesta: “Con gusto de daré esta garantía”. “Pero debo decirte”, replico, “que si alguna vez dejas de pagar tu interés a tiempo, tomaré posesión de tu tierra y la haré de mi propiedad”. Y esto no preocupa al campesino, que procede a asignarme su pastura y su campo como garantía. Yo le presto el dinero y él paga intereses puntualmente durante un año o dos; luego viene una mala cosecha y pronto se atrasa en sus pagos. Confisco su tierra, lo desalojo y la pradera y el campo son míos. Y hago esto no sólo con los campesinos, suno también con los artesanos. Si un tendero es dueño de una buena casa, le presto una suma de dinero por ella y, antes de que pase mucho tiempo, la casa me pertenece. De esta manera adquiero una gran cantidad de propiedades y riqueza, y es por eso que paso todo mi tiempo contando mi dinero.

CAMPESINO: ¡Y yo pensaba que sólo los judíos practicaban la usura! Ahora escucho que también los cristianos lo practican.

BURGUÉS: ¿Usura? ¿Quién habla de usura? Lo que el deudor paga es el interés.

(Caliban y la Bruja, Silvia Federici, p 115)

Calibán y la bruja. Mujeres, cuerpo y acumulación originaria II

yorkshiredales

“Los cercamientos (enclousures) también debilitaron la situación económica da los artesanos. De la misma manera que las corporaciones multinacionales se aprovechan de campesinos a los que el Banco Mundial ha expropiado de sus tierras para construir “zonas de libre exportación” donde las mercancías son producidas al menor coste; en los siglos XVI y XVII, los comerciantes capitalistas se aprovecharon de la mano de obra barata que se hallaba disponible en las áreas rurales para quebrar el poder de los gremios urbanos y destruir la independencia de los artesanos. Esto ocurrió especialmente en la industria textil, reorganizada como industria artesanal, (cottage industry) sobre la base del sistema doméstico (putting-out system), antecedente de la economía informal de hoy en día, también construida sobre el trabajo de mujeres y de los niños. Pero los trabajadores textiles no eran los únicos que vieron abaratado su trabajo. Tan pronto perdieron el acceso a la tierra, todos los trabajadores se sumergieron en una dependencia desconocida en época medieval, ya que su condición de sin tierra dio a los empleadores poder para reducir su paga y alargar el día de trabajo. En las zonas protestantes esto ocurrió bajo la forma de la reforma religiosa, que duplicó el año de trabajo eliminando los días de los santos.”

Calibán y la bruja. Mujeres, cuerpo y acumulación originaria pág 107. Silvia Federici

Blog at WordPress.com.

Up ↑